eddu

Бэлтгэл бүлгийн жоохноо тун удахгүй ингэнэ гээд төсөөл дөө: 30 минутын турш төвлөрч сууна, 5 минут завсарлана, ийм байдлаар 4-5 хичээл үргэлжлүүлэн үзнэ. Тэгээд мэдээж гэрийн даалгавар хийж таарна. Зарим гялалзуур нөхөд даалгавраа цагийн дотор амжуулна. Харин ихэнх нь хоёр, гурван цаг сууна. Босож, сууж, гуйж, гувшиж, сүүлдээ загнаад өдөржин юм болдог хэсэг ч бий. Хүүхдээ хувийн сургуульд оруулбал хичээл нь өглөө 8 цагт эхэлж, өдөр 2-3 цагийн үед тарна. Энэ хооронд ихэнхдээ л ширээний ард томоотой сууж, ном дэвтэртэй найзална. Хотын түгжрэлд сургуульд нь зөөх цагийг оруулж тооцвол бараг насанд хүрсэн хүний “ажлын өдөр”-тэй дүйцэх хөдөлмөр эрхэлнэ ээ гэсэн үг. Бодит үнэнийг шулуухан хэлэхэд Монголын 1-р ангийн сургалтын хөтөлбөр – ачаалал маш их. Хичээл эхлээд ганцхан сарын дараа л үсгээ үзэж, бичмэлээр бичүүлж эхэлдэг. Зарим хувийн сургууль бэлтгэл хөтөлбөрийнхөө үед бүх үсгээ нүдлүүлж, эгшиг үсгээ элементээр бичүүлээд эхэлдэг. Учир нь 12 сард монгол үсэглэлийн баяраа, 5 сард англи үсэглэлийн баяраа хийх тул яарахаас аргагүй. Гэхдээ энд нэг чухал асуулт байна: 6 настай хүүхэд үүнд бэлэн үү?&nbsp;Мэдээж бэлтгэгдсэн хүүхэд байлгүй л яах вэ. Гэхдээ ангийн гуч, дөчин хүүхэд – бүгд өөр. Зан төлөв, сурах арга барил, бэлтгэл – бүгд ялгаатай. Түүнээс гадна хэдэн сард төрсөн нь хүртэл нөлөөлдөг. Жишээ нь 1 сард төрсөн хүүхэд 12 сард төрсөн хүүхдээс огт өөр байдаг. Нэг нь хөлд орж байхад нөгөө нь дөнгөж өлгийтэй байсан нөхөд шүү дээ. Бага насны хүүхдийн хувьд хэдхэн сарын зөрөө маш их мэдрэгддэг. Ялангуяа гарын жижиг булчингийн хөгжил, анхаарал төвлөрөл, бие даах, дасан зохицох, багшийн зааврыг ойлгох, дагаж мөрдөх, бусадтай харилцах гэх мэт Тэгэхээр яах вэ? Хариулт нь энгийн. Хүүхдээ сурагч болоход бэлэн эсэхийг зөв үнэлэх хэрэгтэй. Монголд орхигддог энэ чухал ойлголтыг тайлбарлахын тулд Чех улсын туршлагыг хуваалцъя. Чухамдаа Чех бол 1-р ангид дөнгөж ормогц нь уншиж, бичихийг заадаг, ачаалал өндөр, зарим талаараа Монголтой төстэй цөөхөн орны нэг юм. Улсын сургуульд хүүхдийг хавар нь бүртгэдэг. Энэ үед хүүхэд болон эцэг эхтэй нь хамтдаа ярилцаж, сургуульд бэлэн байдлын үнэлгээ хийдэг. Зураг зуруулж, хөнгөн дасгал хийлгэнэ. Тухайн дасгалыг хэдэн минутын турш анхаарч, төвлөрч хийж байгааг нь ажиглана. Харандаагаа хэрхэн барьж байгаа, гарын жижиг булчингийн хөгжлийг нь анхаарна. Хэл ярианы хөгжил, тухайлбал багшийн зааврыг ойлгож байгаа эсэх, өөрийнхөө бодлыг бүтэн өгүүлбэрээр хэлж байгаа эсэхийг үнэлнэ. Бусад хүүхэдтэй яаж харилцаж, сэтгэл хөдлөлөө хэрхэн зохицуулж байгаа, мөн бие даасан байдлыг нь ажиглана. Гол зорилго нь хүүхэд сургуулийн орчинд суралцахад бэлэн байгаа эсэхийг үнэлэх явдал юм. Хэрвээ тухайн хүүхдийг сургуульд ороход бэлэн биш гэж үзвэл дараа жил нь цэцэрлэгт явуулах юм уу, эсвэл сургуулийн бэлтгэл хөтөлбөрт нэг жил хамруулдаг. Энэ шийдвэрийг мэдээж эцэг эх, сургуулийн удирдлага, мэргэжлийн хүмүүс хамтран гаргадаг. Чех хүүхдүүдийн 25-30 хувь нь жилийн дараа сургуульд ордог байна. Энэ бол Европын орнуудтай харьцуулахад нэлээд өндөр хувь юм. Гэхдээ үүнд учир шалтгаан бий. Европын ихэнх улсын 1-р ангийн сургалтын хөтөлбөр ачаалал багатай байдаг. Цөөнгүй улс орнууд эхний жилдээ хүүхдийн унших чадварт түлхүүтэй төвлөрч, дармалаар бичүүлдэг. Хичээлийн жилийн төгсгөлд үсгээ дөнгөж үзэж дуусах нь бий. Ингээд харьцуулаад бодоход манай Монгол хүүхдүүд 1-р ангиасаа ачаалал ихтэй суралцаж байна. Маш олон хүүхэд ялангуяа монгол хэлний хичээлд сонирхолгүй болж, хоцрогдолд ордог нь бодит үнэн. 2025 онд шинэчлэн батлагдсан цэцэрлэгийн сургалтын хөтөлбөрт дармал үсэг бичих агуулга орсон. Хүүхдийн ачаалал багасах бус, улам л нэмэгдэх нь... Тэгэхээр бид өөрсдөө хүүхдээ ажиглах хэрэгтэй. Юу мэддэгийг нь шалгах бус, харин сурагч болоход бэлэн эсэхийг нь үнэлэх хэрэгтэй. Тэгээд шаардлагатай бэлтгэлээ сайтар базаах хэрэгтэй. Үгүй бол намар жинхэнэ уйлаан майлаан болно, тэсэлгүй загнаж зандарч эхэлнэ, тэгээд тун удахгүй – хичээлд дургүй болно.&nbsp;Асуулт: Танай хүүхэд сургуульд ороход бэлэн үү?Хүүхдээ хэрхэн үнэлж, яаж бэлдэх талаар дараа үргэлжлүүлэн ярилцъя.&nbsp;EDDU | Дэлхийн боловсролыг багаасааҮүсгэн байгуулагч Б.Алтанзагас

НАМАР ГЭХЭД 120 МИНУТ “СУУЖ ЧАДДАГ” БОЛОХ БОЛОВ УУ?

5–6 НАСТАЙ ХҮҮХЭД ҮГИЙГ БУРУУ ДУУДДАГ БОЛ ЯАХ ВЭ?“Манай хүүхэд зарим үгийг буруу хэлээд байна. Том болоод өөрөө засрах болов уу? Уншиж, бичиж сурахад нь нөлөөлөх болов уу?” Энэ асуултыг олон ээж, аав өөрөөсөө асуудаг. 5–6 нас бол хүүхэд сургуульд удахгүй орох, хэл ярианы үндсэн чадварууд бүрэлдсэн байх ёстой үе юм. Тиймээс энэ насанд үгийг буруу хэлэх нь өхөөрдөөд өнгөрөөх бус харин анхаарал хандуулж, зөв дэмжих хэрэгтэй гэсэн дохио байж болно. Хэрэв:<ul><li>Хэд хэдэн авиаг сольж хэлдэг (“в” → “б”, “с” → “ш”) </li><li>Үгийг дутуу хэлдэг (“хаана” → “хаан”)</li><li>Үгийн ард үсэг нэмж хэлдэг (“машин” → “машина”) </li><li>Богино эгшигтэй үгийг уртаар хэлэх </li><li>Нэг ижил авиаг байнга буруу хэлдэг</li><li>Урт эгшигтэй үгийг богинохон дуудах</li><li>Англи хэлний дуудлагад нь дасаж, Монгол үгийг аялгатай, бөөрөнхийдүү хэлдэг болох</li><li>Яриаг нь ойлгоход хэцүү байдаг бол хүүхдээ анхаарч ажиглаарай. </li></ul> Ингэхэд “дуудлага” яагаад чухал вэ?Зөв, тод дуудлагатай байна аа гэдэг зүгээр нэг “сайхан ярих” асуудал биш. Энэ нь яваандаа хүүхдийн өөртөө итгэлтэй байдал, харилцаанд нөлөөлдөг. Түүгээр зогсохгүй хүүхдийн унших, бичих чадварын суурь болдог. Судалгаагаар (жишээ нь American Speech-Language-Hearing Association болон хэл ярианы хөгжлийн судлаачид) дараах холбоо хамаарлыг онцолдог:<ul><li>Хүүхэд авиаг зөв сонсож, ялгаж чаддаг → үсэг танихад амар </li><li>Авиаг зөв дуудаж чаддаг → үсгийг зөв холбож уншдаг </li><li>Дуудлага буруу / сул → уншиж, бичихдээ будилах, алдах магадлал нэмэгддэг. </li></ul> Өөрөөр хэлбэл: 👉 “Яаж сонсож, ярьж байна = Яаж уншиж, бичиж сурах вэ” Хүүхэд үгийг буруу дуудах шалтгаан янз бүр байдаг. Тухайлбал:<ul><li>Хэл, уруул, эрүүний хөдөлгөөний зохицуулалт хангалттай хөгжөөгүй бол авиа тод гардаггүй. </li><li>Сонсголын ялгах чадвар: “С” ба “Ш” зэрэг ойролцоо дуудлагатай авиаг ялгаж сонсохгүй бол зөв хэлэхэд хэцүү. </li><li>Хүүхэд Монголоор хэр их сонсож, ярьж байна вэ гэдэг маш чухал. (бяцхан YouTuber-үүдийн хувьд)</li></ul> Сайн мэдээ гэвэл — энэ чадварыг гэртээ энгийн аргаар хөгжүүлэх боломжтой. 👉 Эрт анзаарч 👉 Зөв аргаар дэмжиж чадвал 👉 Хүүхэд богино хугацаанд маш сайн ахиц гаргадаг. Ээж, аавууд маань юу хийж чадах вэ? Нэг чухал алхам бол жижиг дэлгэцээс нь аль болох салгах явдал. Гадаад контентыг тэнцвэртэй байлгаарай. Хүүхэдтэйгээ байнга бүтэн өгүүлбэрээр ярилцаарай. Ном чангаар уншиж өгөөрэй. Өөрөөр нь давтан хэлүүлээрэй. Буруу хэлдэг үгсийг нь зориуд оруулж болно шүү дээ. Нүүрний иогийн (эрүү, хэл, хацрын булчинг ажиллуулдаг) дасгалаа хүүхэдтэйгээ хамтдаа хийгээрэй. Гол нь давталт шүү дээ. Сургуульд ороход нь үнэхээр чухал бэлтгэл болно оо. Нэмж сануулахад гэнэт нэг хоёр өдөр бөөндөж, их хийлгэв ээ! Өдөр бүр бага багаар, тасралтгүй давтах хэрэгтэй. Таны өдөр бүрийн 10 минутын анхаарал хүүхдийн тань ахиц хөгжил, амжилтыг бүтээнэ. Одоо бэлтгэл багцынхаа хэрэглэгчдэд прагматик зөвлөгөө нэмж өгье. “Зөв тод, бүтээлчээр ярьж сурцгаая” номоо эхэлж ажиллана шүү, манайхан. Өгүүлэх эрхтнийг хөгжүүлэх дасгалаа дүрд орж, амилуулж, үйл хөдлөлтэй нь хослуулж, хамтдаа хөгжилдөн хийгээрэй. Зүгээр нэг давтуулахаас огт өөр үр дүнтэй шүү. Сэтгэл нь хөдөлж, баяр хөөртэй сурсан бүхэн амархан дадал хэвшил болдог. Үсгийн дуугаа эхлээд анхааралтай сонсоно. Дараа нь дагаж дуулна. Номон дээрх үсэг, зургаа хуруугаараа зааж, чанга дуулбал бүр сайн. Үсэг авиа, үгийг зөв тод хэлэхээс гадна өгүүлбэрээ бүтэн хэлж сургах нь маш чухал. Зурагт картаар өгүүлбэр бүтээж тоглоход нь жоохон бүтээлч хандаж болно. Буруу хэлээд байгаа үгсийг нь давтуулахын тулд хэрэгтэй картаа нэмж хийгээрэй. Хөгжилтэй зураг зурж, хайчлахад л болно. Тэгээд бүтээлч картаа аль болох давтан ашиглана. Өөрөө өгүүлбэр зохиож, нөгөө үгээ олон янзаар давтах үед хүүхэд дарамт шахалт мэдэрдэггүй. Зиа тэгээд заавар зөвлөмжөө тухай бүрд нь уншаарай. Цаанаа нэг учир начиртай арга зүй яваад байгаа биз? Хүүхдээ ажиглаж, оношлох хэсгээ битгий алгасаарай. Тэмдэглэлээ хөтлөхөө мартав аа. Зөвхөн эхний ном маань гэлтгүй, багц маань бүхэлдээ хүүхдийн ярих чадварыг цогцоор нь хөгжүүлэхэд чиглэсэн юм шүү. Хамгийн чухал нь 👉 зэмлэх бус, дэмжих 👉 заах бус, хамтдаа тоглох хэрэгтэй. Дэлгэцээ тавиад зөвхөн хүүхэдтэйгээ хамтТа чадна аа, амжилт! EDDU | Дэлхийн боловсролыг багаасааҮүсгэн байгуулагч Б.Алтанзагас

5–6 НАСТАЙ ХҮҮХЭД ҮГИЙГ БУРУУ ДУУДДАГ БОЛ ЯАХ ВЭ?

Нүүр номдоо тавьсан энэ асуултад нэг ээж чин сэтгэлээсээ хариулсан байв. Хүүхдээ багаас нь ухаантай шүү, сайн шүү, хичээдэг шүү гээд л магтаад байлаа. Одоо заримдаа болохгүй байгааг нь хэлэхээр “Би тийм биш ш дээ” гээд өөрийгөө өмөөрөөд, биеэ тоогоод байгаа санагддаг гэжээ. Үүнд хамаатай байж болох нэгэн сургамжтай түүх хуваалцъя. Хоорондоо дэндүү ялгаатай хоёр хүүхдээ өөр хандлагаар магтдаг байжээ, нэг ээж. Бага нь бидний хэлдгээр толгой сайтай, ядаж цөхөх юмгүй хичээл номоо ойлгодог, бараг давтах шаардлагагүй сайн сурдаг байж. Өөрийн&nbsp;мэдэлгүй л хүүгээ мундаг шүү, ухаантай шүү, авьяастай шүү гээд л магтаад байдаг байв. Бахархал төрөөд байгаа хойно яалтай билээ. Ганцхан насаар ах том хүүтэйгээ бол хэчнээн зууралдаж хичээл номыг нь хийлгэнэ. Дүүтэй нь харьцуулах юм биш. Гэлээ гэхдээ ахыг нь яалаа гэж орхигдуулах билээ. Хичээл зүтгэл, оролдлогыг нь л урамшуулаад байдаг байв. Хөвгүүдэд магтаал өөрөөр нөлөөлсөн юм. Бага хүү нь алдаа гаргах дургүй, жоохон ч гэсэн алдсан үедээ сэтгэлээр унадаг болжээ. Ухаантай, авьяастай тул юмыг буруу ойлгох, удаан сурах, алдах эрх байхгүй мэт. Энэ мэдрэмж хүүд тавгүй байдаг тул аль болох тухтай бүсдээ л байхыг хүснэ. Харин том хүү нь бэрхшээлээс эмээхгүй байв. Алдаа гаргасан ч гэсэн хичээл зүтгэлийг нь магтдаг байсан тул арга байж уу. Ах нь бага багаар ахиц гаргасаар байлаа. Энэ бүхэн ээжид нь нэгийг бодогдуулж, бага хүүгээ магтах хандлагаа өөрчлөхөд хүргэсэн юм. Сонирхолтой нь үүнийг нотлон харуулсан судалгаа байдаг. Сэтгэл судлаачид бага ангийн хүүхдүүдийг магтаалд хэрхэн хариу үзүүлж байгааг нь ажиглажээ. Түвшин ойролцоо хүүхдүүд сонгож, дасгал хийлгэсэн бөгөөд жигдхэн үр дүн гарсан байв. Үүний дараа нэг хэсгийг нь зориуд “үнэхээр мундаг юм аа”, “үнэхээр ухаантай юм аа” хэмээн магтав. Харин нөгөө хэсгийг нь “шаргуу ажиллалаа”, “маш сайн хичээлээ” гэж арай өөр өнцгөөс магтжээ. Үр дүнд нь юу болсон гэж санана? Хийх дасгалаа өөрөө сонгох боломж өгөхөд огт өөр хандлага гарчээ. “Ухаантай” гэж магтуулсан хүүхдүүд амархан дасгалыг сонгосон бол харин “хичээл зүтгэлтэй” гэгдсэн хэсэг нь хүндийг сонгожээ. Ялгаа нь зөвхөн үүгээр зогссонгүй. Дараагийн удаа нэлээд хэцүү дасгал өгч, сорилтыг хэрхэн хүлээж авахыг нь ажиглав. Гэтэл “ухаантай”, “мундаг” гэж магтуулсан хэд маань итгэлээ амархан алдаж, сонирхол нь буурч, сорилтоос зайлсхийх хандлага гаргажээ. Тэр ч бүү хэл гүйцэтгэл нь өмнөхөөсөө буурсан байлаа. Харин “хичээл зүтгэлтэй” гэгдсэн хүүхдүүд хүчин чармайлт гаргаж, сорилтыг хавьгүй сайн давж, гүйцэтгэл нь улам сайжирсан байв. Ойролцоо л түвшинтэй хүүхдүүд шүү дээ, уг нь... Эндээс нэг зүйл тодорхой харагдаж байна. Магтаал өөрөө асуудал биш. Харин ямар өнцгөөс магтаж байгаагаас бүх зүйл шалтгаалдаг. Бодууштай байгаа биз? Ингэхэд бид яагаад хүүхдээ магтдаг юм бол? Хүүхэд баярлахыг харах үнэхээр сайхан. “Хөөрхөн”, “ухаантай”, “мундаг” гэж хэлэхэд нүүр нь гэрэлтдэг. Тийм ч учраас бид энэ үгсийг дахин дахин хэлдэг. Ингэж хэлэх амархан, амнаас урсаад л гарна, бас бидний сэтгэлд ч таатай байдаг. Гэхдээ үүний цаана өөр нөлөө байж болохыг тэр бүр анзаардаггүй. Бага нас, тодруулбал 5–7 нас бол хүүхдийн өөрийгөө ойлгож эхэлдэг хамгийн чухал үе. “Би ямар хүүхэд вэ?” гэсэн асуултад хариулж эхэлдэг үе гэсэн үг. Энэ үед бидний хэлсэн үгс хүүхдийн “би ямар хүүхэд вэ?” гэсэн ойлголтод нөлөөлж эхэлдэг. Хүүхдээ магтах хэрэггүй гэсэн үг огтхон ч биш шүү. Мэдээж бид хүүхдээ магтахгүй байж чадахгүй. Бахархахгүй байх ч боломжгүй. 👉 Гагцхүү магтаалаа арай өөрөөр хэлэхэд л хангалттай. Жишээ нь:-&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Чи өөрөө хийсэн үү? Сайн байна.-&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Алдсан ч гэсэн дахин оролдсон байна.-&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Өөрөөр хийж үзсэн байна шүү.-&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Өмнөхөөсөө арай илүү болж байна шүү.-&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Яаж ийм санаа олсон юм бэ? Ийм үгс хүүхдийг өөртөө бус, хийж байгаа үйлдэлдээ төвлөрөхөд тусалдаг. Заримдаа магтахгүй байх нь харин ч тустай. Инээмсэглэл хайрлаж, толгойг нь илж болно. Хүүхэд өөрөө хийсэн зүйлдээ сэтгэл хангалуун байх боломжийг үлдээгээрэй. Зөвхөн өөрийн хүүхэд гэлтгүй, хамаатныхаа, найзынхаа хүүхдүүдтэй харилцахдаа ч гэсэн үүнийг анзаарах хэрэгтэй. Ялангуяа бүсгүйчүүд маань ойрд уулзаагүй бяцхан гүнж нараа хараад өөрийн эрхгүй “ямар хөөрхөн, ямар ганган юм бэ” гэчихдэг талтай. Үүний оронд “уулзаагүй удсан байна, чамайг санасан байна шүү” гэх юм уу, магадгүй үнэхээр магтмаар байвал “өнгө нь гоё зохицож байна, чи өөрөө сонгосон уу? надад хувцсаа сонгоход туслах уу” гэж асуухад болно. Ингэвэл эгдүүтэй бяцхан охид маань “би ямар харагдаж байна вэ?” гэдгээс илүү “би яаж сонгосон бэ?” гэдэгтээ анхаарч эхэлдэг. Ялгаа нь мэдрэгдэж байна уу? Өнөөдрөөс эхлээд магтаалын үгээ ажиглаж, хандлагаа өөрчлөөрэй. Хүүхдийнхээ оролдлого, ахиц дэвшлийг илүүтэй анзаардаг болоорой. Бага багаар дадал болгож чадна аа, амжилт! EDDU | Дэлхийн боловсролыг багаасааҮүсгэн байгуулагч Б.Алтанзагас

МАГТААЛ БУРУУДНА ГЭЖ БАЙХ УУ?  ТА ХҮҮХДЭЭ ЯАЖ МАГТДАГ ВЭ?

1-р ангидаа ямар нэгэн байдлаар сурлагын хоцрогдол гарвал цаашдын сурлагад нь сөрөг нөлөөтэй гэж манай судалгаанд хамрагдсан ээж, аавуудын 85% нь үзжээ. Энэ бол олон улсын судалгаагаар батлагдсан бодит үнэн. Тэгвэл хэрхэн эхнээс нь хоцрогдол үүсгэхгүй байх вэ? Ингэхэд хүүхэд бүр сурах хүсэл эрмэлзлээ алдахгүй, өөртөө тохирсон арга зүйгээр сайн суралцах боломжтой юу? Юуны өмнө сурах арга барилын талаар дэлгэрүүлье. Аливаа хүн сонсож, уншсан (бичсэн) зүйлийнхээ 20%-ийг тогтоодог. Харин өөрөө бодитоор харж, олон янзын сонирхолтой арга хослуулан - бүтээлч үйл хийхэд 70%, мэдлэгээ хэрэглэж, бусадтай хуваалцах үед 90% эзэмшдэг байна. Тэгэхээр хүүхэд жишээ нь физикийн номоо уншиж, дасгал хийж, бодлого бодох үед тухайн агуулгын 20-30 хувийг ойлгож, сурч мэднэ гэсэн үг. Харин туршилтын тайлбартай видео хичээл үзээд, өөрөө тэрхүү туршилтыг бодитоор хийж, алдаж онож, ойлгож мэдрэх, олж авсан мэдлэг туршлагаа хуваалцах үед агуулгаа 3-4 дахин сайн эзэмшдэг байх нь... Учир нь энэ үед хүүхдийн тархи жинхэнээсээ янзтай ажиллаж, бүтээлчээр хөгждөг. Одоо “хоцрогдол” гэдэг ойлголтоо эргэн нэг ярья. Монголын 15 настай сурагчдын унших, бичих чадвар дэлхийн хүүхдүүдээс 5 жилээр хоцрогдолтой байна гэж олон улсын PISA судалгаагаар гарсан. Сурагчид маань бүгд эх хэлээрээ уншиж, бичиж чадна. Гагцхүү өмнөх нийтлэлд дурдсан “ойлгож унших”, “өөрийнхөө бодлыг илэрхийлж бичих” чадвар нь ердөө 10 настай хүүхдийн түвшинд байгаа ажээ. Харамсалтай нь энэ бол сурлага, ажил, амьдралын чанарт сөргөөр нөлөөлөх маш ноцтой асуудал юм. Энэ бол жинхэнэ хоцрогдол. Гэхдээ буруутан нь 40, 50, 60 хүүхэдтэй ангид аль чадлаараа ажиллаж байгаа багш нар лав биш. Хорь, гуч, дөчин жилийн өмнө өөрсдөө уламжлалт аргаар уншиж бичиж сурсан, орчин цагийн боловсролын талаар сайн мэдэхгүй ээж, аав, эмээ, өвөө нар маань ч буруугүй. Боловсролын реформ хийж чадахгүй байгаа “буруутан”-г хайж болох хэдий ч “хүлээж суух” цаг хугацаа бидний хүүхдүүдэд байхгүй. Тэдэнд алдаж болохгүй нэг жил л байгаа. Асуудлыг шийдэх боломж бол мэдээж бий, гаргалгаа эрж хайх хэрэгтэй. Эх хэл ба сэтгэлгээг 70, 80, 90% хүртэл сурч эзэмших тийм л арга зүйгээр хөгжүүлэх шаардлагатай. Алдаж болохгүй зөв цаг үе нь яг өнөөдөр юм. Гагцхүү бүгд оролцох, хамтдаа суралцах, бодит үйлдэл хийх, нэг нэгнээ дэмжих хэрэгтэй. Хүүхэд бүр баяр хөөртэй, бүтээлчээр, сайн суралцаж чадна. Тэд маань “ядрах”, “залхах”, “хоцрогдох” гэдгийг мэдрэх учиргүй.&nbsp; Б.Алтанзагас“Дэлхийн боловсролыг багаасаа” төвийн үүсгэн байгуулагч

ӨНӨӨДРИЙН БАГАХАН ХОЦРОГДОЛ = ИРЭЭДҮЙН ТОМ АСУУДАЛ?

Тавхан настай ач хүүгээ хувийн сургуулийн элсэлтийн шалгалтад оруулахгүй гэж зүтгээд дийлсэнгүй, өвөө нь... Анх удаа шалгалт өгөөд “унасан” хүүгээ өрөвдөж нэлээд хямарсан бололтой, сошиалд сэтгэгдлээ хуваалцсан нь жинхэнэ утгаараа хандалт авсан байв. Ийм мэдрэмж олон ээж аав, эмээ өвөөд танил байх. Харин хамгийн чухал нь — тэр “шалгуулсан” бяцхан хүүхдэд ямар байсан бол? Энд хувийн сургууль шалгалт авах нь зөв / буруу, эсвэл шалгалт нь шударга / шударга бус талаар огт ярих гэсэнгүй. Харин яагаад хүүхдээ улсын ч бай, хувийн ч бай, ер нь сургуульд бэлэн эсэхийг нь мэдэж, шаардлагатай бэлтгэлийг нь эртнээс хангах хэрэгтэй талаар хөндлөө. Бодит үнэнийг шулуухан хэлэхэд: Монголын 1-р ангийн сургалтын хөтөлбөр – ачаалал маш их. Хичээл эхлээд ганцхан сарын дараа л үсгээ үзэж, бичмэлээр бичүүлж эхэлдэг. Зарим хувийн сургууль бэлтгэл хөтөлбөрийнхөө үед бүх үсгээ нүдлүүлж, эгшиг үсгээ элементээр бичүүлээд эхэлдэг. Учир нь 12 сард монгол үсэглэлийн баяраа, 5 сард англи үсэглэлийн баяраа хийх тул яарахаас аргагүй. Гэхдээ энд нэг чухал асуулт байна: 6 настай хүүхэд үүнд бэлэн үү? Таван настай хүүхдээ хэдхэн сарын дараа ингэнэ гээд төсөөл дөө: 30 минутын турш төвлөрч сууна, 5 минут завсарлана, ийм байдлаар 4-5 хичээл үргэлжлүүлэн үзнэ. Тэгээд мэдээж гэрийн даалгавар хийж таарна. Хувийн сургуулийн хичээл өглөө 8 цагт эхэлж, өдөр 2-3 цагийн үед тарна. Энэ хооронд ихэнхдээ л ширээний ард томоотой сууж, ном дэвтэртэй найзална. Хотын түгжрэлд сургуульд нь зөөх цагийг оруулж тооцвол бараг насанд хүрсэн хүний “ажлын өдөр”-тэй дүйцэх хөдөлмөр эрхэлнэ ээ гэсэн үг. “Дэлгэц” үзэхээс бусад үед 10 минут ч томоотой суулгахад бэрх шүү дээ, гэтэл... Төсөөлөгдөж байна уу? Мэдээж хүүхэд бүр адилгүй л дээ. 1-р ангийн хүүхэдтэй ээж, аавуудад сургалт хийх үедээ элементийн дэвтрийн тал нүүрийг харуулдаг юм. Тэгээд “танай хүүхэд энэ тал хуудсыг ямар хугацаанд бичих вэ” гээд асууна. Ямар олон ялгаатай хариулт ирдэг гэж санана. Зарим нь 20-30 минут л бичнэ гэнэ. Зарим нь “бөөн юм болно ш дээ” л гэнэ. Лав 2-3 цаг бичнэ ээ л гэнэ. Босож, сууж, гуйж, гувшиж, сүүлдээ загнаад өдөржин юм болно оо гэх хэсэг ч бий. Ангийн гуч, дөчин хүүхэд бүгд өөр түвшинтэй байдаг. Энд хүүхдийн зан төлөв, сурах арга барилаас гадна хэдэн сард төрсөн нь ч гэсэн хамаатай. Жишээ нь 1 сард төрсөн хүүхэд 12 сард төрсөн хүүхдээс огт өөр байх нь мэдээж. Нэг нь хөлд орж байхад нөгөө нь дөнгөж өлгийтэй байсан нөхөд шүү дээ. Бага насны хүүхдийн хувьд хэдхэн сарын зөрөө маш их мэдрэгддэг. Ялангуяа гарын жижиг булчингийн хөгжил, анхаарал төвлөрөл, бие даах, дасан зохицох, багшийн зааврыг ойлгох, дагаж мөрдөх, бусадтай харилцах гэх мэт Одоо эргээд “шалгалт”-ын талаар ярья. Магадгүй, ихэнх хувийн сургууль академик хөтөлбөртэй тул тэрхүү ачааллыг даах эсэхийг үнэлэхийг зорьдог болов уу.“Шалгалт” гэдэг үг нь өөрөө оновчгүй юм. Сургуульд бэлэн байдлыг үнэлэх, эргээд түүнийгээ эцэг эх, хүүхдэд зөв ойлгуулах, сургуульд бэлдэхэд зөвлөх нь сурлагын амжилтад нэн чухал. Үүнийг тайлбарлахын тулд Чех улсын туршлагыг хуваалцъя. Чухамдаа Чех бол 1-р ангид дөнгөж ормогц нь уншиж, бичихийг заадаг, ачаалал өндөр, зарим талаараа Монголтой төстэй цөөхөн орны нэг юм. Улсын сургуульд хүүхдийг хавар нь бүртгэдэг. Энэ үед хүүхэд болон эцэг эхтэй нь хамтдаа ярилцаж, сургуульд бэлэн байдлын үнэлгээ хийдэг. Зураг зуруулж, хөнгөн дасгал хийлгэнэ. Тухайн дасгалыг хэдэн минутын турш анхаарч, төвлөрч хийж байгааг нь ажиглана. Харандаагаа хэрхэн барьж байгаа, гарын жижиг булчингийн хөгжлийг нь анхаарна. Хэл ярианы хөгжил, тухайлбал багшийн зааврыг ойлгож байгаа эсэх, өөрийнхөө бодлыг бүтэн өгүүлбэрээр хэлж байгаа эсэхийг үнэлнэ. Бусад хүүхэдтэй яаж харилцаж, сэтгэл хөдлөлөө хэрхэн зохицуулж байгаа, мөн бие даасан байдлыг нь ажиглана. Гол зорилго нь хүүхэд сургуулийн орчинд суралцахад бэлэн байгаа эсэхийг үнэлэх явдал юм. Хэрвээ тухайн хүүхдийг сургуульд ороход бэлэн биш гэж үзвэл дараа жил нь цэцэрлэгт явуулах юм уу, эсвэл сургуулийн бэлтгэл хөтөлбөрт нэг жил хамруулдаг. Энэ шийдвэрийг мэдээж эцэг эх, сургуулийн удирдлага, мэргэжлийн хүмүүс хамтран гаргадаг. Чех хүүхдүүдийн 25-30 хувь нь жилийн дараа сургуульд ордог байна. Энэ бол Европын орнуудтай харьцуулахад нэлээд өндөр хувь юм. Гэхдээ үүнд учир шалтгаан бий. Европын ихэнх улсын 1-р ангийн сургалтын хөтөлбөр ачаалал багатай байдаг. Цөөнгүй улс орнууд эхний жилдээ хүүхдийн унших чадварт түлхүүтэй төвлөрч, дармалаар бичүүлдэг. Хичээлийн жилийн төгсгөлд үсгээ дөнгөж үзэж дуусах нь бий. Ингээд харьцуулаад бодоход манай Монгол хүүхдүүд 1-р ангиасаа ачаалал ихтэй суралцаж байна. Маш олон хүүхэд ялангуяа монгол хэлний хичээлд сонирхолгүй болж, хоцрогдолд ордог нь бодит үнэн. 2025 онд шинэчлэн батлагдсан цэцэрлэгийн сургалтын хөтөлбөрт дармал үсэг бичих агуулга орсон. Хүүхдийн ачаалал багасах бус, улам л нэмэгдэх нь... Тэгэхээр хүүхдээ сургуульд ороход бэлэн эсэхийг нь өөрсдөө бодитоор үнэлж дүгнэх хэрэгтэй. Уралдаант шалгалтын талаар яриагүй шүү. Юу мэддэгийг нь шалгах бус, харин сурагч болоход бэлэн эсэхийг нь үнэлэх хэрэгтэй. Тэгээд шаардлагатай бэлтгэлээ сайтар базаах хэрэгтэй. Үгүй бол намар жинхэнэ уйлаан майлаан болно, тэсэлгүй загнаж зандарч эхэлнэ, тэгээд тун удахгүй – хичээлд дургүй болно.&nbsp;Асуулт: Танай хүүхэд сургуульд ороход бэлэн үү?Хүүхдээ хэрхэн үнэлж, яаж бэлдэх талаар дараа үргэлжлүүлэн ярилцъя.&nbsp;Жич: Чех улсын туршлагын талаар дэлгэрүүлэн судалж, нийтлэл бичих санаа өгсөн хэрэглэгч @Erka Eegii танд баярлалаа. Амжилт хүсье! EDDU | Дэлхийн боловсролыг багаасааҮүсгэн байгуулагч Б.Алтанзагас

ШАЛГАЛТАД “УНАСАН” БОЛ - СУРГУУЛЬД ОРОХОД БЭЛЭН БИШ ГЭСЭН ҮГ ҮҮ?

Сургуульд анх ороход хамгийн таалагдаагүй зүйл: хичээл тарахад чихэр өгдөггүй байлаа. Яагаад “чихэр” авмаар байсан гэж үү? Цэцэрлэгт орой бүр яг тарахын өмнө нэг чихэр өгдөг байсан нь жинхэнэ утгаараа зуршил болсон байв. Баавгайтай чихэр, Улаан малгайт л иддэг байсан санагддаг. Дандаа тийм тансаг чихэр өгнө гэж юу байх вэ дээ. Юм ховор байсныг ч хэлэх үү, тэр бол цэцэрлэгийн хамгийн гоё дурсамж минь... Мөн хамгийн гоё амттай мэдрэмж. Тэр үед “том болоод цэцэрлэгийн багш болно оо” гэж боддог байсан хүүхэд цөөнгүй байх аа. Зиа тэгээд энэ мэдрэмж, дадал маань бидний тархинд гүн гэгч нь “бичигдсэн” болохыг нэлээд хожуу ойлголоо. Хүүхдээ цэцэрлэг, сургуульд өгч авахдаа байсхийгээд л чихэр авч өгдөг шалтгаан тодорхой болж байна уу? Нөгөө л жоохондоо авч байсан мэдрэмжээ хүүхэдтэйгээ хуваалцаж, хүүхдээ баярлуулж байгаа маань тэр. Ач, зээгээ цэцэрлэг, сургуульд нь зөөхдөө ундаа, чихрээр эрхлүүлдэг эмээ, өвөө нар мөн л дурсамж, мэдрэмждээ хүлэгдсэн байдаг биз ээ. Яваандаа өөр нэг давуу тал нь илэрнэ. Нойрмоглоод байгаа нөхөрт “замаараа дэлгүүр оръё” гэж аргалах үе байдаг л биз дээ? Нүд нь сэргээд л ирнэ. Яарсан үед аминд орно шүү дээ. Удалгүй “гэрийн даалгавар” гэдэг том ачаа нэмэгдэх үед нөгөө чихэр маань хавьгүй чухал үүрэг гүйцэтгэж эхэлнэ. Даалгавраа сайн хийчихвэл чихэр өгнө, сайн дүн авбал чихэр өгнө гэх мэт... Хүүхдэдээ дандаа ундаа, чихэр өгнө гэж юу байх вэ дээ. Гэхдээ бургер, тахиа, пицца гээд өөр “орлуулах зүйлс” мундахгүй. Хамгийн хүчтэй арга бол гар утас. Цэцэрлэгтээ явах дургүй байвал “ирээд утсаа үзээрэй”, эмчид үзүүлэхгүй уйлаад байвал “утсаа үзээрэй”, даалгавраа хийх дургүй байвал “дараа нь утсаа үзээрэй”... Танил сонсогдож байна уу? Нэг л мэдэхэд энэ шагнал маягийн зүйл энгийн дадал болох нь тэр. Амттан, түргэн хоол, дэлгэцийн эрүүл мэндэд үзүүлэх сөрөг нөлөөг бус, харин тэр бүр яригддаггүй өөр нэг чухал өнцгийг энд дэлгэрүүлье. Ямар нэг “шагналын төлөө” суралцах дадалтай болсон хүүхэд явцын дунд сурах сонирхол нь буурах эрсдэлтэй. Зөвхөн хүүхдэд ч биш,&nbsp;томчуудад хүртэл шагнал ингэж нөлөөлдөг. Нэгэн сонирхолтой бөгөөд чухал судалгааны талаар хуваалцъя, ийм зүйл тохиолдож байсан эсэхийг бодоод үзээрэй. Стэнфордын их сургуулийн сэтгэл судлаачид цэцэрлэгийн хүүхдүүдийг хамруулсан нэгэн туршилт хийсэн байдаг. Зураг зурах дуртай, өөрсдөө байнга л зурж байдаг хүүхдүүдийг сонгон авчээ. Тэгээд нэг хэсэгт нь “зураг зурвал шагнал өгнө” гэж урьдчилан хэлэв. Нөгөө хэсэгт нь шагналын талаар юу ч хэлсэнгүй. Ингээд хэсэг хугацаанд хүүхдүүдийг ажиглажээ.Хачирхалтай нь шагналын талаар урьдчилан сонсож, зурах бүрдээ стикер, сертификат авч байсан хүүхдүүдийн сонирхол туршилтын дараа өөрчлөгдсөн байлаа. Учир юу гэвэл шагнал өгөхөө болиход өөрсдөө сайн дураараа зурах сонирхол нь буурсан байв. Харин ямар нэг шагнал урьдчилж хүлээгээгүй хүүхдүүдийн хувьд ийм өөрчлөлт ажиглагдаагүй байна. Яагаад ийм зүйл болдог юм бол? Учир нь бид аливаа зүйлийг хоёр сэдлээр хийдэг. Нэг нь – дотроосоо дурлаж; харин нөгөө нь – ямар нэг үр дүнгийн төлөө хийдэг. Шагнал амлах үед бидний тархи тухайн үйлдлийг “үр дүнд хүрэх хэрэгсэл” гэж авч үздэг байна. Энэ үед дотоод сонирхол, сэдэлдээ бус, харин шагналд анхаарлаа төвлөрүүлж эхэлнэ. Аажмаар “би зураг зурах дуртай” гэдэг мэдрэмж нь “би шагнал авахын тулд зураг зурдаг” гэсэн ойлголтоор солигдсон хэрэг. Ингээд л шагнал байхгүй үед өмнөх шигээ идэвх, сонирхол төрөхгүй болсон санагдана. Хэдүүлээ бүсгүйчүүдэд ойр нэг жишээ авъя. Баярын сезоны дараа турах аян эхлүүлдэг дээ. Эсвэл зүгээр л жингээ барихыг хүсэхийн зэрэгцээ хажуугаар нь дуртай амттанаа идмээр байдаг. Тэгээд дасгал, иога хийж эхэлнэ. Магадгүй хэдэн буудал газар алхана. Дасгалаа хийчихсэн юм чинь гээд нэг зүсэм бялуу, эсвэл латте кофе авч өөрийгөө баярлуулна. Нэг мэдсэн дасгал – амттан – дасгал – амттан гэсэн цикл эхэлнэ. Хэрвээ энэ үед өөрийгөө анзаарвал дасгалаа мэдэрч, дуртай хийхээсээ илүүтэй дараа нь авах шагналаа хүлээдэг болсон байна. Сэтгэлээр унаж байна уу? Түр азнаарай! Өөрийгөө (эсвэл хүүхдээ) огт шагнаж болохгүй гэсэн үг биш юм шүү. Тун нь таарсан шагнал бидэнд мэдээж хэрэгтэй. Ялангуяа нэг их сонирхдоггүй зүйлээ хийж эхлэхэд мотив болно. Гэхдээ хийж байгаа зүйлдээ дотроосоо дурлаж, ахиц гаргаж байгаадаа баярлах нь хамгийн чухал юм. Ингэвэл урт хугацаанд үргэлжлэх дадал бий болно.&nbsp;Зиа, одоо хүүхдэд шагнал яаж нөлөөлж болох талаар эргээд нэг харъя. Цэцэрлэг, сургуулиа тарахаар нь чихэр байнга өгнө гэдэг ямар сэдэл төрүүлж болох бол? Би хувьдаа цэцэрлэгт явах дургүй байсан. Нэг хэсэг 24-ийн буюу хонодог цэцэрлэгт явсан маань ч нөлөөлсөн байж магад. Хамгийн таатай ганц дурсамж бол тэр чихэр л байсан. Харин дээр дурдсан Стэнфордын судалгааны талаар унших үедээ тэр чихрийг жинхэнэ утгаараа “урьдчилж амласан шагнал” байсныг ойлгосон. Цэцэрлэгт өдрийг хөгжилтэй өнгөрүүлсэн ч тархи маань үүнийг “цэцэрлэг гэдэг ажлаа дууслаа, баяр хүргэе” гэх маягтай хүлээж авдаг байжээ. Түүгээр зогсохгүй, хүүхдээ ч ингэж шагнадаг болжээ. Эхлээд толгойд маань эсэргүүцэл төрснийг нуух юун. Би харин ч хүүхдэдээ ундаа, чихэр бараг авч өгдөггүй. Байнгын шагнал бол биш байна аа. Аан гэхдээ бургер, пицца г.м, тэгээд дэлгэц үзэхийг нь оруулахаар, хммм... Үнэндээ шагнах маягтай ханддаг нь цөөнгүй ажээ. Ялангуяа даалгавар, дүнтэй холбоотой шагнал амлах нь бидний гэм биш зан. Даалгавраа хийсний дараа утас үзэж (pc тоглож) болно, улирлын дүн сайн гарвал халаасны мөн ахиухан өгнө, эсвэл нөгөө шалаад байгаа юмаа авхуулж болно г.м Үүнд ямар шийдэл санал болгодог бол? Юуны өмнө хэмжээ, давтамжийг нь багасгахыг зөвлөдөг байна. Хамгийн гол нь ямар нэгэн зүйлтэй холбож, урьдчилж шагнал амлахгүй байхыг зорих хэрэгтэй. Шагналын төлөө сурах бус, харин сурч мэдэх, хөгжиж дэвших нь хүүхдэд өөрт нь таатай байх, үүнээсээ баяр хөөрийг мэдэрдэг байх хэрэгтэй. Энэ хандлагын өөрчлөлт мэдээж амаргүй. Гэхдээ бага багаар ахиц гарах болно оо, амжилт хүсье!&nbsp;&nbsp;EDDU | Дэлхийн боловсролыг багаасааҮүсгэн байгуулагч Б.Алтанзагас

СУРАХ ДУРГҮЙ БОЛОХ ШАЛТГААН НЬ “ШАГНАЛ” БАЙЖ БОЛОХ УУ?

Эрхэм хэрэглэгч танд юуны өмнө талархал илэрхийлье!🎉2025 он гайхалтай жил байлаа.Танай гэр бүлийн хувьд маш чухал жил байлаа.&nbsp;Та хүүхдийнхээ боловсролд чин сэтгэлээсээ анхаарсан.Цаг хугацаа, 💖зүрх сэтгэл, бүтээлч хандлага, оюун мэдлэгээ зориулсан.Энэ бол хүүхдэд тань хамгийн үнэ цэнтэй 🧠хөрөнгө оруулалт юм шүү.&nbsp;Гэхдээ мэдээж амар байгаагүй ээ. Хүүхдээ хичээлд нь зөөж, даалгаврыг нь хийлгэх гэж сандарсаар нэг мэдсэн хагас жил өнгөрчээ. 🤔Ядраагүй ээж, аав, хүүхэд, багш гэж үнэндээ л алга.&nbsp;Ингээд ашгүй 😅өвлийн амралт эхэллээ. Нэг сайхан урт гэгчийн амьсгаа авч байгаад, хүүхдийнхээ талаар тав тухтайхан эргэцүүлье дээ.&nbsp;9 сарын 1-нд ямар байлаа?Одоо ямар болсон байна?&nbsp;Юуг шинээр сурсан бэ?Юунд илүү итгэлтэй болсон бэ?&nbsp;Хүүхэд тань энэ богинохон хугацаанд төсөөлөхийн аргагүй 🥰хөгжсөн байгаа.Гайхалтай амжилт шүү дээ, зургаахан настай хүүхдийн хувьд...Тэгэхээр юуны өмнө хүүхдээ хэд хоног 🙏тайван амраагаарай.&nbsp;🙏🙏🙏ХАРИН ТАНААС хүсье:Багцынхаа ☝️гурван номын ӨМНӨХ ҮГ-ийг анхааралтай уншаарай.Хүүхдийнхээ суралцах онцлог, унших, бичих чадварын талаар 😊тайван эргэцүүлж бодоорой.&nbsp;Хүүхэд бүр өөр хэмнэлтэй.Харин та анзаарч, сонсож, хамт байж чадсан боламжилттай суралцах суурь нь аль хэдийн тавигдсан гэсэн үг.&nbsp;Хэрвээ:зарим өдөр багц номоо хийж амжаагүй болзарим дасгалаа үлдээсэн бол👉энэ нь буруу гэсэн үг огтхон ч биш.&nbsp;Магадгүй, 👍ИРЭХ 7 хоногоос эхлээрэй.Эсвэл шинэ оны 🎄ажлын эхний өдрөөс эхлээрэй.Багц номоо – яг л 👍заавар, зөвлөмжийн дагуу💖💖💖ЭХНЭЭС нь эхлээд аажуухан, тайван,баяр хөөртэй, бүтээлчээр хийлгээрэй.&nbsp;Бүтээлч 🧠ДАВТАЛТ бол супер хүч юм шүү.📔Эгшиг үсгийн шүлэг, зохиомжоо уншиж өгөөрэй.Өөрөө нэлээд үг уншдаг болсон байгаа даа, гайхалтай!&nbsp;✂️Үелэхийн картаа хайчилж, алга болгосон ч гэсэн OK шүү.Хайчлаагүй хэсгээ ДАВТАН уншуулаарай.Өөрөө хүсвэл КАРТ хийж болно шүү дээ. Янзтай!&nbsp;Бичих жоохон дургүй бол зүгээр дээ. Хүчээр их шахах хэрэггүй ээ.Бичгийн номоо сайн гэгч нь 🙏УНШУУЛААРАЙ.Унших бол – бичих чадварын ҮНДЭС СУУРЬ юм шүү.Манай 💖💖💖ээж, аавууд үүнийг аль хэдийн ойлгосон гэдэгт итгэлтэй байна.Бага, багаар бичүүлэх үедээ гол нь - ✍️зөв холбоход нь анхаараарай. &nbsp;За тэгээд санал зөвлөмж, сэтгэгдэл, туршлага, асуултаа“🌎Дэлхийн боловсролыг багаасаа” мессенжер чатаар бидэнтэй хуваалцаарай.&nbsp;Мэдлэг, туршлагаа бусдад түгээгээрэй.ХАЙР юм шүү. Баярлалаа.&nbsp;Б.Алтанзагас

АМРАЛТЫГ НЬ ЯАЖ 100%  ҮР ДҮНТЭЙ ӨНГӨРҮҮЛЭХ ВЭ?

Манай судалгаанд хамрагдсан ээж, аавуудын 80 хувь нь хүүхдийн сонсох, ярих, унших, бичих, сэтгэн бодох чадварыг бүгдийг нь жигд хөгжүүлэх хэрэгтэй гэжээ. Гэхдээ хүүхдийнхээ даалгаврыг хийлгэхдээ бид юунд нь илүү ач холбогдол өгдөг билээ? Энэ талаар ярилцъя. Багш нь “Зургийг ажиглуулж, сайтар ярилцаарай. Тэгээд эхийг уншиж өгөөд, өөрийнх нь бодлыг асуугаарай. Шинэ үсгээ 2 мөр бичүүлээрэй” гэсэн даалгавар өгсөн гэж бодъё. Та энэ дарааллаар нь хийлгэх үү? Үгүй л болов уу. Бодит амьдрал дээр бидний ихэнх нь бичих даалгавраа хийхэд нь л түлхүүтэй анхаардаг. Цэвэр сайхан, алдаагүй, хурдан бичиж сургахыг хүсэхгүй хэн байх билээ? Үүнд бас учир бий. Зургаахан настай хүүхэд анх бичиж сурна гэдэг жинхэнээсээ “амаргүй” даваа. Тэр тусмаа энгийн зурлагатай ханз ч биш, дармал ABC ч биш, кирилл үсгээ элементээр, үзэг салгахгүй, нарийн дэгийн дагуу цэвэр сайхан бичих ёстой шүү дээ, манай жоохнууд. Томчууд бид НАЙМАН настайдаа анх бичиж сурч байсан. Хөдөө гадаа гүйж харайдаг, дэлгэц үзнэ гэж байхгүй, гэрийн ажил хийдэг, бие бялдрын хөгжил огт өөр түвшинд байлаа. Гэсэн хэдий ч бидэнд хүртэл бичиж сурах тийм амар байгаагүй. Заа тэгээд ээж, аав, эмээ, өвөө нар маань наана цаана нь орж, аргадаж, загнахдаа загнаж, хааяа бараг өөрөө өмнөөс нь бичнэ, ажил амьдрал өрнөнө. Ихэнх хүүхэд гарын жижиг булчин нь хөгжихтэй зэрэгцээд 2-р ангиа төгсөхдөө цээж бичиг, хуулан бичгээ давгүй сайн хийдэг болчихдог. ☝️☝️Гэхдээ энэ үед ЖИНХЭНЭ АСУУДАЛ ундардаг юм.1-рт: Хүүхэд ер нь л 🙄бичих дургүй, сонирхолгүй болчихсон байдаг. Төвөгтэй, хэцүү, таагүй санагдсан зүйлийг “хийхгүй байя аа” гээд байдаг залхуу ТАРХИ гол буруутан нь... Тийм ч учраас баяр хөөргүй сурсан бүхэн мартагддаг гэдэг үг гарсан биз ээ. 2-рт: Өөрөө бодож зохион бичих, өөрийнхөө бодлыг бичих гэхээр ер болдоггүй. Гэтэл энэ бол бичгийн хамгийн чухал чадвар, бүх хичээлд, мөн амьдралд энэ л чадвар хэрэг болдог. Тэгэхээр нөгөө “зураг ажиглуулж, ярилцах”, “уншиж өгөх”, “өөрийнх нь бодлыг асууж, ярилцах” даалгавар цаанаа л утга учиртай ажээ. Тийм ээ, амьдралд хамгийн чухал БИЧИХҮЙ-г хөгжүүлэхийн тулд сонсох, ярих, унших, сэтгэн бодох, мөн мэдээж алдаагүй, цэвэр бичих чадварыг багаас нь бүтээлчээр хослуулан хөгжүүлэх хэрэгтэй.&nbsp; Б.Алтанзагас

ДААЛГАВАР ХИЙЛГЭХ ГЭЖ ДАЙН БОЛЖ БАЙНА УУ? 

😊5-6 нас бол бичгийн чадварын суурийг тавих маш чухал үе. Гэхдээ “сайн бичиж сургана” гэхээр ☝️☝️их бичүүлэх ёстой гэсэн үг огтхон ч биш. Тав, зургаахан настай хүүхдийн гарын жижиг булчин бүрэн хөгжөөгүй байдаг.🧠Энэ үед хэт хүчилж, залхааж, бичих дургүй болгож яасан ч болохгүй. Хүүхдийн нас, сэтгэхүйн онцлогт нийцсэн бүтээлч аргууд зөндөө бий.🎯Жишээ нь өгүүлбэр зохиож уралдаарай.✅Уул харлаа.✅Охин уул харлаа.✅Охин ногоон уул харлаа.✅Охин 2 ногоон уул харлаа.✅Өвөө охин 2 ногоон уул харлаа.(нэг, нэгээр үг нэмнэ - цас өнхрүүлэх арга гэж нэрлэдэг) Хүүхдүүд маань сүүлийн үед богинохон, хагас дутуу өгүүлбэрээр ярьдаг болсон. Тэгэхээр ☝️☝️өөрөө бичихээр хэдхэн үгтэй, ойлгомжгүй өгүүлбэр болчихдог. Дунд ангийнхан маань хүртэл шүү... Гэтэл энэ бол бичгийн хамгийн чухал чадвар. --🧠Үүнийг багаас нь хөгжүүлдэг. ✨БИЧИХ ЧАДВАР - ОЛОН ТАЛТАЙ ЦОГЦ ОЙЛГОЛТ ЮМ.Цэвэрхэн, алдаагүй, хурдан бичихийн ач холбогдлыг үгүйсгэх гэсэнгүй!Гэхдээ үүнтэй зэрэгцээд илүү анхаарч хөгжүүлэх ёстой чадвар бол - 🪄өөрөө зохион бичих явдал юм. Үүний тулд ярих, сонсох, унших, сэтгэх чадварыг хослуулан хөгжүүлэх хэрэгтэй. Ямар цээж бичиг, хуулан бичиг хийх биш дээ - ☝️амьдрал дээр... 👩‍🏫Багш нар маань цөөн мөр бичүүлэх даалгавар өгдөг болсон нь учиртай.Гэвч ☝️☝️☝️ээж, эмээ нар маань өөрсдийнхөө сурч ирсэн уламжлалт аргаа л сайн мэддэг. Тиймээс “их бичүүлэх хэрэгтэй” гэж андуурах нь бий.Харин өнөөдрийн 6 настнуудад тэр арга тохирохгүй. Ингээд хүүхдүүд улам л бичих дургүй болоод байгаа. 💡ШИЙДЭЛ: Бүгдээрээ зөв ойлголттой болж, хүүхдэдээ ээлтэй байдлаар бүтээлчээр уншиж, бичиж сургая.Нийтлэл маань таалагдсан бол АНГИЙНХАА ГРУПП-т постлоорой.Олуулаа бол 💪хүчтэй - өөрчлөлт хурдан гарна! Манай вебийн 💨МЭДЭЭ хэсгээс бусад нийтлэлийг сонирхоорой.Хүүхдүүддээ ХАЙР түгээгээрэй.Амжилт💖 “Дэлхийн боловсролыг багаасаа” төвийг үүсгэн байгуулагчБ.Алтанзагас

✍️ИХ БИЧҮҮЛЭХГҮЙГЭЭР - БИЧГИЙН ЧАДВАРЫГ НЬ ХӨГЖҮҮЛЭЭРЭЙ.

Ангидаа юу ч хийхгүй, үсгээ нүдлэхгүй, яаж бичихээ мэдэхгүй, дэвтрээ ч бараг нээхгүй ирэх юм, яах вэ? Гэртээ зааж өгөхөөр зүв зүгээр үсгээ тогтоогоод, бичээд байх юм. Эцэг эхийн группт нэг ээж ингэж асуужээ. Доор нь янз бүрийн л коммент зөвлөгөө харагдав. Шуугианд дургүй хүүхэд байдаг, ангидаа сатаараад байгаа байх, хаана суудаг вэ гээд л... Саяхан нэг хичээлд сууж байлаа. Нээлттэй хичээл болохоор хүүхдүүд чимээ шуугиангүй, багшийн асуултад яс тас хариулаад л, оролцоод л... Гэхдээ зургаан настнууд л юм болохоор арваад минутын дараагаас эхлээд тэвчээр нь эхнээсээ алдагдаад ирэх юм. Сэмхэн ийш тийшээ хараад л, байн байн хойшоо эргээд л, юугаа хийж яваам бол гэсэн аятай биднийг ажиглаад л... Сүүлчийн цаг болохоор багшийн дуу яалт ч үгүй суларчээ. Бүгд чимээгүй байхад л хойно сулхан сонсогдоно. Болдогсон бол мик бариулчихмаар санагдана. Хичээлд суух болгонд, хичээл заах болгонд байнга ингэж бодогддог. Томчуудад хүртэл сургалт хийхдээ хойно сонсогдохоор чанга ярих гэж үзсээр байтал хоолой удахгүй таг болдог хойно... За тэгээд багш маань сэдэлжүүлэх асуултууд асууж, ярьж ярьж байгаад самбарт үсгээ бичихээр бэлдэж элементийн дэвтрийн зураасаа зурж эхлэв. Жоохон далий болчих юм, тэгээд засаж зурна. Хүн л болсон хойно яаж самбарт хэвлэсэн юм шиг зурах вээ дээ... Зориуд өдөр тутмын бодит хичээлийг ажиглах гэж телевиз, проекторгүй байдаг л нэг ангийг сонгосон юм. Манайхан нээлттэй хичээл хийх болохоор л аль байгаа аятайхан тохижилттой, ухаалаг самбартай ангиа сонгодог шүү дээ. Амьдрал дээр сургуулийн арван ангийн хоёр гурав нь л асуудалгүй ажилладаг проектор, телевизтэй. Заа тэр ч яахав... Ингээд зурлагаа тайлбарлаж ярьсаар л үсгээ бичлээ. Урагшаа хараад сууж байгаа нөхдийн ихэнх нь толгойдоо шаал өөр юм бодож байгаа нь илэрхий, харц нь ийш тийшээ гүйгээд л...&nbsp;Minecraft, YouTube, Tik Tok нь л эргэлдэж байдаг байх даа тэр толгойд нь, ха ха ха... Яг анхаарч байгаа нөхөд бол шууд ялгарна. Толгойгоо баруун зүүн тийш болгон аль нэг булангаар харчих гээд үзэж алдаж байгаа хэрэг. Урдуур нь суугаа нөхдийн хажуугаар харчихмаар байдаг, тэгээд болж өгвөл багшийг нэвтлээд... үсгийн зурлагаа хармаар байгаа хэрэг... Хүн чинь эгц зогсож байгаад л бичиж таарна шүү дээ, ямар хоёр метр урт гартай биш. Хммм, өдий олон жил болоход аятайхан үзүүлэн нтр хийгээд, хэдэн багшдаа тараачхаж чаддаггүй ийм ч байх гэж... Заа тэгээд үзүүлэнтэй байсан байлаа гэхэд нөгөө дөчин нөхрийн анхаарлыг хичээлийн турш татаж, төвлөрүүлнэ гэдэг илбэчинд ч гэсэн ахадсан даалгавар юм болов уу... Ямартаа ч хүүхэд нэгдүгээр ангид орно оо гэдэг та ч гэсэн нэгдүгээр ангид орлоо гэсэн үг. Таны хүчин чармайлтаас хүүхдийн сурлагын амжилт шууд хамаарна шүү. Жоохнууддаа цаг гаргаарай! Б.Алтанзагас“Дэлхийн боловсролыг багаасаа” төвийн үүсгэн байгуулагч

АНГИД ЮМ ХИЙХГҮЙ ИРЭЭД БАЙНА УУ?

Анхаарал нь төвлөрөхгүй юм, даалгавар хийлгэх гэж ДАЙН болж байна, яаж сууж сургах вэ? Өрөмний өт шиг насан дээрээ байгаа амьтдыг нээрэн яалтай билээ, хэ хэ хэ... ЯАГААД СУУЖ ӨГӨХГҮЙ байгааг нь мэдэх сонжоо маягийн юм эхлээд хийе. Ердийн л нэг өдрийн талаар бодоод үзээрэй. Яг нэг өдрийг сонгоод бодвол илүү үр дүнтэй. Жишээ нь өчигдөр ердийн л нэг&nbsp;ажлын өдөр байсан. Хэр удаан жижиг дэлгэц үзүүллээ? TikTok, Short, Reels гээд богино контент үзүүлсэн үү? Чихэрлэг юм идүүлсэн үү? Ундаа, жүүс, корн, чокопай, чипс г.м. Дасгал хийсэн билүү, тэр нөхөр? Хэдэн аяга ус уулаа? Түргэн хоол биш, харин гэрийн хоолоо идсэн үү? Агаар салхинд хэдэн минут гарлаа? Орой хэдэн цагт орондоо орсон билээ? Зиа, таалагдахгүй байж магад, гэхдээ: СУУЖ ӨГӨХГҮЙ, төвлөрөхгүй байвал хүүхдийнхээ тархийг амрааж, анхаарлыг төвлөрүүлэх нөхцөлийг бүрдүүлсэн билүү гэж өөрөөсөө асуугаарай.Идэвхтэй дасгал хөдөлгөөн хийдэг хүүхдүүд суралцах үедээ илүү анхаарал нь төвлөрч, “суух” чадвартай байдаг гэж Pediatrics сэтгүүлд нийтлэгдсэн судалгаанд өгүүлжээ. Дэлхийд хамгийн аз жаргалтай, бас хамгийн өндөр сурлагын амжилт гаргадаг Финланд хүүхдүүд 7 настайдаа сургуульд ордог. Цэцэрлэгийн хөтөлбөрт нь “удаан хугацаагаар хөдөлгөөнгүй суулгахыг хориглоно” гэдэг өгүүлбэр байдаг. Нээрэн гэм...&nbsp; TikTok, Reels-т гэртээ хүүхэдтэйгээ хийж болох дасгалууд зөндөө таардаг даа? Утсаа тавиад, тийм дасгал хүүхэдтэйгээ хийгээрэй. Саяхан олон улсын хурлын илтгэлүүд сонсож байлаа. Анхаарал дутмагшил, хэт хөдөлгөөнтөх эмгэгийн (ADHD) мэргэжилтнүүдийн хурал байсан юм. YouTube, Tik Tok үзүүлэхгүй, чихэр идүүлэхээ больж, өдөрт 1 цаг идэвхтэй хөдөлгөөн хийлгэдэг болгоход ГАНЦХАН сарын дараа л гэхэд үр дүн нь гарч, ихэнх хүүхдэд эмийн эмчилгээ шаардлагагүй болсон гэнэ. Хүүхдэдээ 15 секундын богино контент үзүүлнэ ээ гэдэг = ХИЧЭЭЛЭЭ БИТГИЙ АНХААР гэхтэй агаар нэг шүү, манайхаан! Аан тэгээд чихэрлэг юм идүүлж байгаа бол ХОР л болно: дэлгэцтэй яг адилхан донтуулдаг, тархины мангаа, анхаарал төвлөрлийн дайсан. Уг нь цаашаа зөндөө л юм бичмээр байна, гэхдээ урт нийтлэл уншихгүй болохоор өндөрлөе. Хүүхэд бүр сайн сурч чадна. Амжилт! Б.Алтанзагас“Дэлхийн боловсролыг багаасаа” төвийн үүсгэн байгуулагч

СУУЛГАЖ СУРГАМААР БАЙНА УУ?

Харахад нэлээд сэргэлэн, үеийнхнээсээ арай өндөр биерхүү, том алаг нүдтэй хөөрхөн охины унших ээлж ирэв. Арай гайгүй уншчих байх даа гэж найдаад танилцаж, уншлагын ажилдаа орлоо. Улсын сургуулиуд дээр унших чадварын түвшин тогтоох судалгаа авч байсан минь тэр. Үсгээ дангаар нь бол голдуу л таньж байлаа, харин үелэх тал дээр бол ер нь таг, тэгэхээр нь “ма” гээд хэлтэл цаашаа шууд “мэ”, “ми”, “мо” гээд туушиндаж байна. Хүрээлэнгээс гаргасан асуулга яалаа гэж тийм амархан байх вэ дээ, хольж сольсон байж таарна. Долоо найман төрлийн уншлагын даалгаврын хоёр дахиас цаашаа яваагүй бол тэгээд үргэлжлэх шаардлагагүй байлаа. Хамгийн сайн хүүхэд 8 дахь түвшинд байна аа гэвэл манай энэ нөхөр 3-р түвшинд ч орохгүй нь... Энгийншүүлж жишиж хэлж байгаа шүү. За, Энхлүүнээ, гэрийн даалгавраа хийж байгаа юу гэсэн чинь “Би сайн хийж байгаа, би өвөөтэйгөө хийдэг” гэв. “Сургууль ямар байна” гэтэл гоё гээд чин сэтгэлээсээ инээв. Бид л сайн, муу, хурдан, удаанаар нь харьцуулаад гээд байгаа болохоос хүүхдүүд маань өөрийнхөө хэмжээнд даалгавраа сайн хийгээд, хичээл номдоо жигтэйхэн дуртай, жаргалтай байдаг юм билээ. Аль л сахилгагүй, нусаа гоожуулсан, заа даа энэ маань уншихгүй л байх даа гэмээр (уучлаарай!) нөхөд ч гэсэн сурах гоё, сайн л хийгээд байгаа, сайн л сураад байгаа, би чаддаг аа л гэдэг. Нэг үеэ бодвол хүүхдүүд том хүнээс айхгүй, шулуухан ярина, тэгээд чин сэтгэлээсээ инээнэ, шүд унасан нтр бол хамаа ч байхгүй, ха ха ха… Ангийн багш нь тэнд яаж байгаа бол гэсэн байдалтай байн байн хаалгаар шагайна. Зүгээр л түвшин тодорхойлох судалгаа авч байгаа, үнэлгээ нтр-тэй хамаагүй гэж өмнө нь зөндөө хэлсэн ч гэсэн санаа нь зовоостой. Сүүлд нь багштайгаа хэдэн үг солиход арав гаруй долоо хоног завсаргүй ажиллаж, хэдийн ядарч эхэлсэн ажиглагдав. Манайд тэгш хамруулахын, хоцрогдолтой хүүхэд нэлээд хэд байгаа гээд ганц нэг тайлбар цухуйлгана. Нэг хэсгээ дагаад хүлээх гэхээр сайн хэд нь залхах гээд, тэгээд бас төлөвлөгөө дагах ёстой болохоор... Даалгавар бага өгөхөөр багадлаа гэнэ, их өгөхөөр ихэдлээ гэнэ... Өдөр болгон л хүүхдээ асуугаад, орой хүртэл чатаар юм асуугаад, залгаад байдаг ээжүүд зөндөө болсоон л гэнэ... Ямартаа ч эгшиг үсгээ дуусгаад, дөрөв тав дахь гийгүүлэгч рүүгээ орох үед ангийн хэдэн хүүхэд маш сайн уншдаг, хэсэг нь дундаж, багагүй хувь нь нэлээд сул (бидний хэлж заншсанаар хоцрогдолтой??) гээд ялгараад эхэлсэн байх нь тэр. АСУУЛТ: бүгдээрээ сайн сурах боломжгүй гэж үү?&nbsp;Б.Алтанзагас“Дэлхийн боловсролыг багаасаа” төвийн үүсгэн байгуулагч

БҮГДЭЭРЭЭ “ОНЦ” СУРЧ БОЛОХГҮЙ ЮМ УУ?

Анх уншиж, бичиж сурч байгаа хүүхэд “Немогийн эрэлд” киноны мартамхай цэнхэр загас Дори шиг л байдаг. Энэ мэдээж түүний буруу биш. Хэдүүлээ хүүхдийнхээ өмнөөс төсөөлөөд үзье. Хүүхэд ганцхан “А” үсэг сурахдаа л дармал, бичмэл, том, жижиг, урт, хос, заа тэгээд тэд нь дахиад дармал, бичмэл, том, жижиг гэхээр бараг арав гаруй төрлийг тогтоох хэрэг гардаг. Нэг өдөр ийм арваад зүйл тогтоох гэж байтал тун удалгүй “э” үсгээ үзнэ. Энэ мэтээр үргэлжилнэ. Тэгээд болоогүй, нөгөө үсгүүдээ урд хойно нь оруулаад уншиж, бичих хэрэг гарна. Тэгэхээр баргийн сэргэлэн хүүхэд Дори шиг мартах нь аргагүй юм. Учир нь тэдний хувьд үсэг сурна гэдэг томчууд бид юу нь үл мэдэгдэх “ханз” үсэг үзэж байгаа мэт байдаг. Төсөөлөөд үзье дээ. Хэрвээ та биднийг өнөөдөр 10 ханз, маргааш 10 ханз, нөгөөдөр дахин 10 ханз сураад, тэгээд урд хойно нь оруулаад уншиж бич гэвэл хөөрхий тархи толгой маань нэлээдгүй эргэлдэх биз ээ. Ингээд бодохоор сайн цээжилж тогтоох нь маш чухал мэт санагдана. Харамсалтай нь цээжилсэн зүйлс амархан мартагддаг. Хэрэглэхгүй бол хичээж цээжилсэн Англи үгсээ мартчихдаг шүү дээ. Томчууд бид сурах бичгээ нэвт шувт уншаад, яг таг цээжилсэн эсэхээ тестээр шалгуулж ирсэн үеийнхэн. Ном сурах бичиг хомс, интернэт гэдэг зүйл хөгжөөгүй үед уншсан зүйлээ тогтоох нь чухал байлаа. Харин өнөөдөр интернэтэд бүх мэдлэг, мэдээлэл нээлттэй байна. Үнэндээ тэр их мэдээллийг цээжилж барахгүй. Тиймээс хүүхдүүд маань хэрэгтэй мэдээллээ хайж олох, уншсан зүйлээ ойлгож, хэрэглэх чадварт суралцах нь илүү чухал болсон. Ойлгосон зүйлээ хүн мартана гэж үгүй. Багш нар маань минутын уншлага хийлгэхээс илүүтэй уншсан зүйлийг нь яриулах, өөрийнх нь бодлыг асуух, ярилцах даалгавар өгдөг болсон нь ийм учиртай. Наад зах нь бодлогынхоо өгүүлбэрийг ойлгоход хүртэл “уншиж ойлгох” чадвар шаардлагатай. Тийм ч учраас “ойлгож унших” чадвар сайтай хүүхдүүд тоондоо илүү сайн байдаг. Ойлгож унших чадварын оноо 1-ээр нэмэгдэхэд математикийн оноо 14-өөр нэмэгддэг гэж судалгаагаар гарчээ. Учир нь эх хэл бол сэтгэлгээний суурь юм. Эх хэл ба сэтгэлгээг хэрхэн бүтээлчээр хослуулан хөгжүүлэх талаар дараа дараагийн нийтлэлээрээ хуваалцах болно оо, баярлалаа.&nbsp; Б.Алтанзагас“Дэлхийн боловсролыг багаасаа” төвийн үүсгэн байгуулагч

2026-05-13 18:51

НАМАР ГЭХЭД 120 МИНУТ “СУУЖ ЧАДДАГ” БОЛОХ БОЛОВ УУ?

2026-05-13 18:51

5–6 НАСТАЙ ХҮҮХЭД ҮГИЙГ БУРУУ ДУУДДАГ БОЛ ЯАХ ВЭ?

2026-05-13 18:51

МАГТААЛ БУРУУДНА ГЭЖ БАЙХ УУ? ТА ХҮҮХДЭЭ ЯАЖ МАГТДАГ ВЭ?

2026-05-13 18:51

ӨНӨӨДРИЙН БАГАХАН ХОЦРОГДОЛ = ИРЭЭДҮЙН ТОМ АСУУДАЛ?

2026-05-13 18:51

ШАЛГАЛТАД “УНАСАН” БОЛ - СУРГУУЛЬД ОРОХОД БЭЛЭН БИШ ГЭСЭН ҮГ ҮҮ?

2026-05-13 18:51

СУРАХ ДУРГҮЙ БОЛОХ ШАЛТГААН НЬ “ШАГНАЛ” БАЙЖ БОЛОХ УУ?

2026-05-13 18:51

АМРАЛТЫГ НЬ ЯАЖ 100% ҮР ДҮНТЭЙ ӨНГӨРҮҮЛЭХ ВЭ?

2026-05-13 18:51

ДААЛГАВАР ХИЙЛГЭХ ГЭЖ ДАЙН БОЛЖ БАЙНА УУ?

2026-05-13 18:51

✍️ИХ БИЧҮҮЛЭХГҮЙГЭЭР - БИЧГИЙН ЧАДВАРЫГ НЬ ХӨГЖҮҮЛЭЭРЭЙ.

2026-05-13 18:51

АНГИД ЮМ ХИЙХГҮЙ ИРЭЭД БАЙНА УУ?

2026-05-13 18:51

СУУЛГАЖ СУРГАМААР БАЙНА УУ?

2026-05-13 18:51

БҮГДЭЭРЭЭ “ОНЦ” СУРЧ БОЛОХГҮЙ ЮМ УУ?

2026-05-13 18:51

ЯАГААД ҮСГЭЭ ХОЛЬЖ, СОЛЬЖ, МАРТДАГ ВЭ?

eddu

Туслах цэс

Холбоо барих